Ostroga piętowa (łac. calcar calcanei, w literaturze anglojęzycznej znana jako calcaneal spur) to schorzenie, które prowadzi do bólu w okolicy guza piętowego z powodu degeneracyjnych zmian. Najczęściej odczuwany dyskomfort zlokalizowany jest w przyśrodkowej części kości piętowej. Zmiany te są efektem przewlekłego stanu zapalnego rozcięgna podeszwowego. Długotrwały proces zapalny skutkuje powstawaniem nadmiernej tkanki kostnej w wrażliwych miejscach. Na rentgenowskim zdjęciu, ostroga piętowa jest widoczna jako ostra, wystająca wyrośl kostna, która rozciąga się od guza piętowego w kierunku przodu.
Rozcięgno podeszwowe ma za zadanie łączyć guz kości piętowej z nasadami palców stopy. To elastyczna tkanka, która odgrywa istotną rolę podczas chodzenia i stania. Dzięki jej działaniu łuk podłużny stopy pozostaje w prawidłowej pozycji, co zapobiega jego spłaszczaniu.
Ostroga piętowa prowadzi do zapalenia powięzi podeszwowej, co objawia się bólem w dolnej części stopy. Na początkowym etapie bóle są zazwyczaj najbardziej dokuczliwe rano, szczególnie po dłuższym odpoczynku. Po krótkim rozchodzeniu się dolegliwości łagodnieją. Natomiast wieczorem, po całodziennym obciążeniu, ból może ponownie się nasilić. Z czasem ból staje się utrzymujący i może występować podczas chodzenia, dłuższego stania czy nawet w spoczynku. Pacjenci często opisują swoje doznania jako piekące lub wręcz palące. Zapalenie rozcięgna podeszwowego to jedna z najczęstszych przyczyn bólu stóp i pięt u dorosłych, z około milionem wizyt rocznych u lekarzy w Stanach Zjednoczonych.
Ostroga piętowa najczęściej diagnozowana jest u osób w wieku od 40 do 60 lat, jednak wśród młodszych pacjentów pojawia się często u biegaczy, u których dolegliwości mogą wynikać z nawracających mikrourazów.
Podczas badania palpacyjnego można zauważyć wyraźną tkliwość wzdłuż powięzi, rozciągającej się od pięty do przedniej części stopy, od strony podeszwowej, szczególnie przy zgięciu grzbietowym stopy (gdy palce są skierowane ku sobie).
Przyczyny ostrogi piętowej:
- płaskostopie
- regularne bieganie na twardej nawierzchni
- otyłość
- stanie oraz chodzenie na utwardzonej nawierzchni
- brak elastyczności łydki, skrócenie ścięgna Achillesa, ograniczone zgięcie grzbietowe stopy (wyprost)
- długotrwały, ciężki trening i przeciążenia
- zwiększona masa ciała i obciążenie stóp w wyniku ciąży
- niewłaściwie dobrane obuwie, takie jak zbyt duże, twarde buty lub płaskie klapki, może wywoływać problemy ze stopami. Zbyt obszerne obuwie zmusza stopy do napinania palców, co prowadzi do stałego napięcia rozcięgna podeszwowego. Z kolei płaska podeszwa, jak w przypadku balerinek, wymusza nieustanną pracę rozcięgna, które musi wspierać łuk podłużny stopy, nie mając odpowiedniego wsparcia, które zapewnia obuwie z profilowaną wkładką.
- zanik poduszki tłuszczowej w okolicy pięty u osób starszych
Ostroga piętowa może występować tylko z jednej strony lub obustronnie, w zależności od jej przyczyn. Ważne jest, aby nie ignorować bólu w pięcie i niezwłocznie skonsultować się ze specjalistą. Niedoleczony ból może prowadzić do zaburzenia mechaniki chodu, co często nie zdajemy sobie sprawy i uważamy za normalne. To z kolei może prowadzić do dolegliwości w kolanach, biodrach oraz kręgosłupie. Należy pamiętać, że nie każdy przypadek bólu pięty oznacza występowanie ostrogi czy zapalenia rozcięgna podeszwowego. Istnieje wiele innych schorzeń, które mogą powodować podobne objawy, takich jak pięta Haglunda (bóle w tylnej części pięty), zapalenie ścięgna Achillesa, zespół cieśni kanału stępu, choroby ogólnoustrojowe (np. reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczyca, choroba Reitera) oraz urazy, takie jak stłuczenia, złamania czy skręcenia.
Profilaktyka i leczenie ostrogi piętowej:
- odpowiednie buty, które powinny być wygodne, ani zbyt miękkie, ani zbyt twarde, z elastyczną podeszwą i zapiętkiem. Obuwie musi dobrze przylegać do stopy, aby nie obciążać jej mięśni podczas noszenia.
- zastosowanie fali uderzeniowej może przynieść znakomite rezultaty, chociaż jest to zabieg bolesny, często okazuje się skuteczny. Dodatkowo, w leczeniu ostrogi piętowej oraz zapalenia rozcięgna podeszwowego, można zastosować magnetoterapię, krioterapię, ultradźwięki czy jonoforezę, jednak ich efektywność jest zazwyczaj niższa.
- można podać w postaci iniekcji substancji przeciwzapalnej (sterydowej) lub doustnie niesterydowe leki przeciwzapalne natomiast działają one obciążająco na organizm więc zaleca się pozostałem metody leczenia ostrogi piętowej i zaplenia rozcięgna podeszwowego
- zmniejszenie aktywności związanej z obciążeniem i odpowiednia regeneracja
- unikanie chodzenia na twardym i płaskim podłożu
- stosowanie kinesiotapingu
- jednym z najbardziej efektywnych jest rozciąganie rozcięgna podeszwowego różnymi ćwiczeniami oraz rozciąganie łydki i całej grupy kulszowo-goleniowej
- wykonywanie głównie ćwiczeń na stopę płasko-koślawą
- leczenie operacyjne w ostateczności jeśli inne terapie nie przynoszą skutków. Polega na usunięciu wyrośli kostnej. Warto jednak zaznaczyć, że taki zabieg stosowany jest rzadko, ponieważ efekty operacji nie przewyższają rezultatów leczenia zachowawczego. Tego typu interwencje wskazane są jedynie dla niewielkiej grupy pacjentów, którzy przez 6-12 miesięcy leczenia zachowawczego nie zauważyli poprawy. W przeważającej większości przypadków, bo aż 90-95% pacjentów, obserwuje się pozytywną reakcję na terapię zachowawczą, głównie w formie ćwiczeń rozciągających, a w drugiej kolejności stosuje się zabiegi fizykoterapeutyczne.
Masaż ostrogi piętowej:
Masaż ostrogi piętowej można wykonywać 2-3 razy w tygodniu. Sesja masażu może trwać do 30 minut, w zależności od potrzeb i tolerancji. Masaż ostrogi piętowej może być skuteczną metodą łagodzenia bólu i dyskomfortu związanego z tym schorzeniem. Ostroga piętowa, znana również jako ostroga kostna, to wyrośla kostne, które powstają na dolnej części kości piętowej, często spowodowane nadmiernym napięciem i przeciążeniem tkanek w okolicy stopy.
- Przed rozpoczęciem masażu warto przeprowadzić krótką rozgrzewkę, aby poprawić krążenie krwi i elastyczność tkanek. Można to zrobić poprzez delikatne rozciąganie stóp i łydek.
- Skup się na miejscach, gdzie odczuwasz ból. Używaj kciuków lub palców do wykonywania okrężnych ruchów w okolicy pięty i podbicia stopy.
- Masaż całej stopy, masuj również inne części stopy, takie jak łuk, podbicie oraz kostki, co może pomóc w rozluźnieniu całej stopy.
- Możesz stosować olejki eteryczne, takie jak olejek z eukaliptusa czy rozmarynu, które mają właściwości przeciwzapalne i mogą złagodzić ból.
- Możemy użyć piłeczki do masażu lub wałka, aby delikatnie rolować stopę, co może pomóc w rozluźnieniu napiętych mięśni i więzadeł.
- Po masażu warto zastosować ciepło (np. ciepły kompres) lub zimny okład, aby zmniejszyć ewentualne stany zapalne.
- Regularność pozwala osiągnąć najlepsze rezultaty. Masaż powinien być wykonywany regularnie, najlepiej kilka razy w tygodniu.
- Zastosowanie wkładek ortopedycznych czy inną terapię w tym np. falę uderzeniową.